[Kemal Cengiz]

Nizipde geçmişde oynanan veya hala oynanmakta olan,çoğu yöremize has oyunları sizlerle paylaşmak istedim... Kısa bir giriş yapalım.
Oyun Nedir ?
Oyun, zihinsel ve bedensel gelişmemizi sağlıklı bir şekilde sağlayan eğlendirici, dinlendirici ve oyalayıcı (boş zamanı değerlendirmek bazında) bir spordur.
Basitinden karmaşıklığına; iki kişilik de olsa, çok kişi ile de oynansa her oyunun kendine özgü bir kuralı vardır.



Oyunlar genellikle gruplar halinde oynanır ve de her türlü oyunlarda çocuklar ve gençler genellikle daha başarılı olurlar. Çünkü gençler ve çocuklar sosyal konumları; algılama, yetenek ve merakdürtüsü ve de zaman bolluğu açısından her koşulda eğlenmeyi daha çok becerirler.Kendi aralarında çeşitli oyunlar dahi icad ederler.
Oyun Çeşitleri :
Oyunları sınıflandıracak olursak;
1- Açık alanlarda oynanan oyunlar.
2- Evde oynanan oyunlar.
3- Hem açık alandahem de evde oynanan oyunlar.
4- Masa başında oynanan oyunlar.

Nizip yöremizdeki birçok oyunlar hem açık alanda hem de evde oynanan oynanabilir türdendir.

Deyip, çeşitlerine, açıklamalarına ve çizimlerime geçmeden, bayram öncesi noktayı koyalım. Hepinizin bayramını kutlar, oyun çağındaki çocuklarımızın gözlerinden öperim.

[ibrahimher]

Abi kış aylarında evde Beştaş oynardık,
Dışarıda hava iyi olursa çelik oynardık bilen var mı bilmiyorum.
Abi gülle de oynardık ama, biri görürden öğretmene söyler diye de ödümüz kopa kopa oynardık.
.

[Kemal Cengiz]

Sayın İ. Halil ERDOĞAN Hocam, çoğunluğu Nizip yöresine özgü olan(içinde sizinde belirttiğiniz Beştaş Oyunu, çelik çomak ve güllede dahil olan) 28 oyun türü tesbit ettim. İnşallah bayramdan sonra, bir çoğunun oynanma kurallarını sizler gibi duyarlı üyelerimize havale edip,bir kısmını da benim önsöz açılamalarımla yazacağım. Sevgi ve sayğılarmla bayramınızı kutlar, duyarlılık konusundaki çabanızın daim olmasını dilerim.

[Kemal Cengiz]

1,2,3-) EVDE(ya da herhangi bir kapalı alanda) ve AÇIK ALANDA OYNANAN OYUNLAR.
a-) SEKSEK: Yöremizdeki adı cizgi oyunudur. Açık alanda oynandığı gibi ev mız: odalarındaki dama desenli halılar üzerinde de oynanır..
.
.
b-) KÖŞE KAPMACA: .
c-) KÖR EBE:.
d-) SAKLAMBAÇ:.
e-) ÇÖMÇE GELİN GEZDiRME : Açık alanda ve özellikle yağmur yağmadığı bahar mevsimlerinde oynanır. Bir nevi çocyklara özgü YAĞMUR DUASI oyunudur. Mahalledeki (genellikle komşuluk ilişkilerinin daha samimi olunduğu iki, üç sokak ile sınırlı) tüm evlerin kapısı çalınır. Çöpten yapılmış ve giydirilmiş gelin-bebek, her bir kapı çalışta bir başka çocuğun (grup genellikle kız çocuklarından oluşurdu) elinde ve tüm grup hep bir ağızdan:.
.
Çömçe gelin ne ister?.


Allah’tan rahmet ister....
Çömçe gelin ne ister?.
Allah’tan ekmek ister....
Çömçe gelin ne ister?.
Allah’tan bal ister....
Çömçe gelin ne ister?.
Allah’tan yağ ister....
Çömçe gelin ne ister?.
Allah’tan yağmur ister....
Üstüne şunu ister, üstüne bunu ister türünden düzdürmesi ile kapı kapı dolanılır ve müsait bir evde mercimekli köfte yoğrulup, yenip, dağıtılması için her evden (mercimek, bulgur, soğan gibi) bişeyler alınır..
f-) YÜZÜK OYUNU:.
g-) MİSKET: Yöremizdeki adı GÜLLE’dir..
h-) TOPAÇ ÇEVİRME: Yöremizdeki adı DÜYEME’dir..
i-) PEÇİÇ: Genellikle yetişkin bayanların ve genç kızların iştirak ettiği bir oyundur. Araçları; hac şeklinde damalı bir bez, taşlar ve göz boncuklarıdır..
j-) BEŞ TAŞ:.
k-) SOBE:.
.
YALNIZCA AÇIK ALANLARDA OYNANAN OYUNLAR.
a-) BİRDİRBİR ve UZUN EŞŞEK: Erkek çocuklara ve gençlere özgüdür..
b-) VUR ÇAKIR: ‘’ ‘’ ‘’ ‘’.
c-) DİLDİL: ‘’ ‘’ ‘’ ‘’.
d-) GÜŞ: ‘’ ‘’ ‘’ ‘’.
e-) AŞIK ATMA: Genç erkek çocuklarına ve yetişkinlere özgüdür..
f-) ÇEMBER ÇEVİRME:.
g-) ÇELİK ÇOMAK: Genç erkek çocuklarına özğüdür..
h-) YAKAR TOP:.
i-) ELİM SENDE:.
j-) MENDİL KAPMACA:.
k-) UÇURTMA UÇURMA:.
.


EVDE (ve benzeri kapalı alanlarda) OYNANAN OYUNLAR.
.


Bu tür oyunlara bellek oyunları da diyebiliriz.Evde özellikle masa başında oynanan oyunlar, genellikle zeka ve beceri geliştirici türden oyunlardır..
Bunlar:.
DAMA: Açık alanda da oynanır..
SANTRANÇ: ‘’ ‘’ ‘’.
TOMBALA:.
İSKANBİL:.
Ve benzeri türden oyunlardır..
.
MASA BAŞI OYUNLARI
a-) KELİME OYUNU (Harflerle bulup yazmaca ve puanlamaca).
Örneğin A harfi seçilmiş olsun;.
İSİM ŞEHİR ÜLKE BİTKİ HAYVAN COĞRAFİ ÖZELLİK VS PUAN
Ali Adana Almanya arpa at Ağrı Dağı 60.
.
Bulunması gereken konular her oyuncunun önündeki çizelgelenmiş kağıda yazılır. Kararlaştırılan süre bitince puanlandırılır. Herkes sıra ile yeni bir harf söyler. 15, 20 harf sonrasında (farz edelim ki her doğru yanıt 10 puan) tüm puanlar toplanır ve puanı en az olan (yani, günün tembeli) mantıklı bir şekilde cezalandırılır..
b-) HIRSIZ, POLİS, HAKİM OYUNU: İçi dolu bir kibrit kutusu ile oynanır. Kutunun kükürtlü iki tarafından biri hırsızı, biri de polisi simgeler.İki beyaz kısım ise hakimdir. Üç parmak ile düzgün bir zemine en az 15 santim uzaklıktan ve yükseklikten atılır. Cezalandırılmamak için hırsız işaretli kısmın üstte kalmamasına çalışılır..
c-) ŞANS OYUNU: 12 çeşit ceza türleri, 12 çeşitte mükafat türleri yazılı olan 24 karton(kağıt) parçası bir masanın üzerine ters bi şekilde yatırılıp karıştırılır. 5, 6 ve daha fazla çocuk sıra ile (her ihtimale karşılık, gözleri kapalı olarak) bir kağıt parçasını çeker. Tüm oyuncular çekimini yaptıktan sonra kağıdını çevirip göstererek okur; kimi cezalandırılır, kimi mükafatlandırılır..
.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx.
.
Bizim kuşak (şu gün için yaşı ellinin üstünde olanlar) bu oyunların çoğunu oynayarak büyümüştür..
Ayrıca; telden arabalar yapardık. ÇELLO’NUN EŞEĞİ gibi süsler-püsler, gururla sürerdik..
Bizler yine de şanslıydık!.. Bizden önceki kuşak çaput toplarla oynarken, bizler lastik toplarla futbol oynardık. Belirli saatlerde her sokak bir futbol sahasına dönüşürdü..
Neyse!.
Nizip ve yöresinde oynanan oyun türlerine dair benim hatırladıklarım bunlar.Çoğuna izahatta bulunmadım... Ki siz değerli site dostlarım sorup-soruşturup, nasıl oynandıklarına dair bilgi edinip yazasınız diye. .

[pala]

Yahu bu Çello yu çok duyduk ama kendisiyle müşerref olamadık

[Kemal Cengiz]

Çello, Nizip'in eşekli hamallarından biriydi. Sırtta taşınması gereken uzun mesafeli çuvalları ve denkleri eşeğiyle taşırdı. Tam hatırlayamıyorum, ama 15, 20 sene olduğunu tahmin ettiğim vefatından önce uzun bir süre Nizip'te eşekli taşımacılık yaptı. Kendisinden çok eşeği meşhurdu. Eşeğini semerinden, çulundan ve kolanlarından tutunuz da neredeyse tüm uzuvlarına kadar takılar; aynalar, nazar boncukları, çerçeveli resimler, ziller, çıngıraklar vs. ile süslerdi. Bundandır ki, Çello'nun ve eşeğinin geliş gidişi metrelerce uzaktan duyulur ve küçük büyük herkeste ilgi uyandırırdı

[felluceli]

nasıl da iç acıcı bir konu okuyunca çocukluğumun bır kısmının boş geçtiğini anladım.Ben yani 26’ya merdiven dayayanlar diyeyim cücekel, cullup, yakar top, yedi bardak, el el üstünde kimin eli var gibi v.s oyunlarla büyüdük şu anda bu younlardan öte dikkatime ayan eden bizim evlerin damları bitişik herkes herkese rahatça gidip gelirdi hatta kapıları açık bırakırlardı top v.s’ye düştüğü zaman rahatça alabilmek için.Bu kültürü tekrar bize yaşattığın için teşekkürler ağabey.İnşallah bizlerde gelecek kuşağa lanse ettiririz.

[Orhan Çelik]

Çocukken ablalarım beni yanından ayırmazlardı,dolayısıyla hep kızların oyununa tanık oldum,çizgi,elim sende,sek sek vs. gibi oyunlar aklımda kalmış,biraz büyüyünce özgürlüğümü kazandım ve hep futbol oynadım.

[Kemal Cengiz]

Sayın felluceli;.

Cullup, Yakar Top, Yedi Bardak ve El Üstünde Kimin Eli Var adlı oyunların nasıl oynandıklarını yazarsanız hem oyun çeşitlerimiz çoğalmış, hem de bilmeyenler öğrenmiş olur..

Şimdiden teşekkürler....

[Subutay]

Kemal Abi selamlar, bu konuda derin bir bilgi birikimimin var olduğunu düşünüyorum. Çünkü kalabalık bir aileortamında büyüdüm.Yukarıda konu biraz karışmış. Eğer bildiğiniz oyunların tam listesisini yazarsanız ben de katkı yapabilirim.

Sayın felluceli;.

Cullup, Yakar Top, Yedi Bardak ve El Üstünde Kimin Eli Var adlı oyunların nasıl oynandıklarını yazarsanız hem oyun çeşitlerimiz çoğalmış, hem de bilmeyenler öğrenmiş olur..

Şimdiden teşekkürler....

[Kemal Cengiz]

Sayın Nizipli-kurt;.

SEKSEK, KÖŞE KAPMACA, KÖR EBE, SAKLANBAÇ, ÇÖMÇE GELİN GEZDİRME, YÜZÜK OYUNU, GÜLLE, DÜYEME, PEÇİÇ, BEŞTAŞ, SOBE, BİRDİRBİR, UZUN EŞEK, VUR ÇAKIR, DİLDİL, GÜŞ, AŞIK ATMA, ÇEMBER ÇEVİRME, ÇELİK ÇOMAK, YAKAR TOP, ELİM SENDE, MENDİL KAPMACA, UÇURTMA UÇURTMA, DAMA, SANTRANÇ, TOMBALA, İSKANBİL, KELİME OYUNU, HIRSIZ-POLİS-HAKİM OYUNU, KOLCU-KAÇAKCI OYUNU, ŞANS OYUNU ve sayın felluceli’nin belirttiği CÜCÜKEL, CULLUP, EL ÜSTÜNDE KİMİN ELİ, YEDİ BARDAK....

Yukarıdaki oyunların içinde Güş, Aşık Atma, Para Katma, Kolcu-Kaçakcı oyunlarının haricindeki tüm oyunları tadarak oynadım. Nasıl oynandıklarını da biliyorum. Ama yukarıdaki yazımda da belirttiğim gibi, bir çoğunun izahını ’sizin gibi ’ bilen dotslarıma bıraktım ki, katılım olsun, diye....

Sevgi ve saygılarımla....

[Subutay]

Araştırmaya başlıyorum....

[Subutay]

Köşe Kapmaca: Oyun kare şeklinde çizilmiş bir alanda 5 kişi ile oynanır. Alanın büyüklüğü iki kişinin köşelerden uzandıklarında ellerinin birbirine değmeyeceği kadar genişliktedir. Dört oyuncu köşelere geçer, ebe ise ortadadır. Ebe ise klasik atışma tekniği olan “ıh mıh sen dörtten beşten çık” tekerlemesi ile belirlenir ). Oyunun amacı, köşedeki oyuncular birbirine uzanıp yer değiştirirken ebenin onları ebelemeye çalışmasıdır. Yer değiştirme karşılıklı köşedeki oyuncuların ellerini birbirine uzatıp, birbirlerini çekmesi ile sağlanır. Burada dikkat edilecek husus, karşınızdaki oyuncunun sizi aldatmak için elini uzattığında hemen yer değiştirmemeniz gerektiğini bilmenizdir. Çünkü bu oyuncu sizin ebe olmanız için siz hareket ettiğinizde kendisi hareket etmeyerek ebe tarafından sizi ebeletebilir. Ebe sizi yalnızca köşede olmadığınız yani yer değiştirmek için köşenizi terk ettiğiniz anda ebeleyebilir..

Düyeme: Oyun toprak zeminde oynanır ve sınırsız sayıda oyuncu ile katılabilir. Oyuncular ortaya çizilmiş bir dairenin etrafında toplanır. Bu dairenin çapı 50–60 cm. kadardır. Düyemeler, atınca tam ortaya gelecek şekilde sırayla çevrilir. Eğer düyeme, dönme esnasında daireden çıkmazsa ya da atıldığında hiç dönmezse ortaya konur. Buna “yatırma” denir. Düyemeyi yatıran oyuncudan sonraki oyuncu, yatan düyemenin üstüne doğru düyemesini atarak yatan düyemeyi çemberden çıkarmaya çalışır. Attığında yatan düyemelere isabet ettiremezse dönen düyemeyi eline alıp atmak koşulu ile tekrar yatan düyemeleri çıkarmaya çalışır. İlk seferde düyemesi dönmezse kendisi de yatırır. Bu oyundaki iki tane gövde gösterisi vardır. Birincisi, daireden çıkardığınız düyeme üzerine, kendi düyemenizin topuzunun izini çıkarmak; ikincisi ve en heybetlisi ise ortada yatan düyemeyi kırabilmektir!.

Çömçe Gelin Gezdirme: Bu oyun genelde köylerde oynanır. Sınırsız sayıda oyuncu ile oynanabilir. Bir grup çocuk bir araya gelir. Ellerinde iki tane kap ve bir de bez bebek vardır. Kapların biri bulgur, diğeri ise yağ koymak içindir. Kapı kapı gezilerek şu tekerleme söylenir:.

“Çömçeli gelin pay ister,
Yağdan, bulgurdan ister…”.

Ev sahibi o an evde ne varsa (yağ ya da bulgur) kaplara koyar. Yeteri kadar erzak toplanınca çocuklardan birinin annesi bunları pişirir ve hep birlikte yenir..

Hırsız-Polis-Vurucu-Hakim: Oyun çok basit olup dört kişi ile oynanır. Küçük kağıtlara hırsız, polis, vurucu, hakim yazılıp katlanır. Avuç içinde sallanıp ortaya atılır. Herkes birer tane alır. Polis olan hırsızı bulmaya çalışır. Doğru kişiyi bulursa hakimin vereceği ceza vurucu tarafından uygulanır. Yanlış kişiyi bulunca kendisi hakim tarafından verilecek cezayı çeker. Cezalar avuca cetvelle vurma, surata sille gibi cezalardır. Oyunun en tatlı yanı, cezalar artıkça ortamın daha da gerilmesidir.
.

[Kemal Cengiz]

Sayın Nizipli-kurt’a teşekkür ederve hadi DEVAMLARINI ricalarım. Tabi ki bu konuya duyarlılık gösteren ve gösterecek olan site dostlarına da...

[fsoyarik]

SUDA BAŞTAN VURMA; bir çok oyuncu suda yüzerek oynar,el ile kimin başına vururlarsa o ebe olur.

.

[fsoyarik]

El el üstünde kimin eli var: bir kişi secdeye kapanır gibi yatar diğerleri o şahsın sırına ellerini yumuruk gibi papıp üst üste kor en sonda kalanın kim olduğunu yatan bilirse bilinen şahıs ebe olur

[fsoyarik]

YAĞ SATARIM BALSATARIM OYUNU: OYUNCULAR BİR DAİRE OLARAK GENİŞ BİR ALANA YAYILIR BİRİ EBE OLUP ELİNE BİR BEZ ALIR MANİYİ SÖYLEYEREK GEZERKEN OYUNCULARDAN BİRİNİN ARKASINA MENDİLİ BIRAKIR BİR TUR ATARAK ŞAHSIN YANINA GELİR MENDİLİ ALIP ŞAHSI KALDIRIP EBE YAPAR..

EGER ŞAHIS MENDİLİN KONDUĞUNU FARK EDERSE MENDİLİ ALIR EBEYİ KOVALAMAYA BAŞLAR EBE O ŞAHSIN YERİNE KADAR KOŞUP GELİR OTURURSA EBELİKTEN KURTULUR,DİĞER ŞAHISMENDİLİN KONDUĞUNU FARK EDERSE EBEYİ KOVALAR YAKALARSA EBE EBELİĞİNE DEVAM EDER .

[Huzi]

Hani diyorum keşke hiç büyümeseydik,hep çocuk olarak kalsaydık.... Doya doya saklambaç oynayıp,mendil kapmaca oynasaydık.... Dimi yaniiii....?

[ibrahimher]

alıntı:
Huzeyfe demişki:
Hani diyorum keşke hiç büyümeseydik,hep çocuk olarak kalsaydık.... Doya doya saklambaç oynayıp,mendil kapmaca oynasaydık.... Dimi yaniiii....?

[ibrahimher]

Beştaşı kimse yazmammış galiba..